Publikacje
Rola głośników 
Dodano: 01.06.2011
W dzisiejszym odcinku naszych rozważań na temat nagłośnienia naszego samochodu zajmiemy się głośnikami. Rolą głośnika w torze elektroakustycznym jest przetworzenie drgań elektrycznych o częstotliwości akustycznej w drgania mechaniczne i dźwiękowe. Pod wpływem prądu przepływającego przez cewkę umieszczoną w szczelinie porusza się stożkowa membrana, która wychyla się z położenia spoczynkowego w przód lub w tył, zależnie od kierunku przepływu prądu. Przy przepływie prądu zmiennego o częstotliwości akustycznej membrana wykonuje drgania wytwarzając fale dźwiękowe. Tak przedstawia się, w wielkim skrócie, zasada działania głośnika dynamicznego. Na rysunku przedstawiono głośnik z magnesem trwałym o kształcie pierścienia. W bardzo wielu głośnikach stosuje się obecnie magnesy ferrytowe, w najnowszych konstrukcjach magnesy neodymowe.
W naszych samochodach są tzw. miejsca fabryczne przeznaczone do zamontowania głośników. Są to najczęściej przednie drzwi, lub deska rozdzielcza w okolicach przednich słupków. W pierwszej kolejności zajmiemy się drzwiami. Stan fabryczny to najczęściej otwór w osłonie tapicerskiej drzwi o średnicy 10 cm, 13 lub 16,5 cm (najczęściej spotykane rozmiary głośników). Producent lub salon, w którym kupujemy samochód montuje głośniki przykręcając je do tapicerki drzwi. Efekt takiego sposobu montażu jest tragiczny. Do odtwarzania dźwięku przeznaczona jest membrana głośnika, przy takim montażu "gra" cały boczek kakofonią najróżniejszych dźwięków, od skrzypień, pobrzękiwań cięgien zamków do powarkiwania całej tapicerki drzwi w takt basu. Zapewniam naszych szanownych Czytelników, że 50% sukcesu to jakość zastosowanych głośników, zaś pozostałe 50% to sposób ich montażu.
Pierwszą czynnością, jaką powinniśmy wykonać jest wytłumienie wnętrza drzwi. Wytłumiając wnętrze drzwi pieczemy dwie pieczenie na jednym ogniu, po pierwsze poprawiamy ich akustykę, po drugie mniej słyszymy hałasy zewnętrzne, pracę silnika, toczenie kół. Wiele firm produkuje specjalne maty, pianki, pasty i inne preparaty do poprawienia akustyki drzwi. Nie będę na łamach naszego pisma omawiał sposobu wyciszenia drzwi, ponieważ temat jest bardzo rozległy, dociekliwi Czytelnicy poszukają w internecie. Wygodni przyjadą samochodem do zakładu zajmującego się montażem car audio i zlecą taką usługę, podpowiem, że koszt wyciszenia pary drzwi kształtuje się w granicach od 200 zł do 1.000 zł.
Mamy drzwi wyciszone, przystępujemy do montażu głośników. Jak wspomniałem powyżej nie przykręcamy głośników do tapicerki drzwi. Często możliwe jest zakupienie i zamontowanie specjalnych pierścieni, które przykręca się do konstrukcji drzwi. Jeżeli montaż będzie wykonywany w profesjonalnym zakładzie głośniki zostaną przykręcone do metalowej konstrukcji bezpośrednio, za pośrednictwem pierścieni stalowych lub specjalnych pierścieni z MDF-u. Należy zwrócić uwagę na jeszcze jeden istotny szczegół, otóż układ akustyczny, jakim jest głośnik, przestrzeń wnętrza drzwi i przestrzeń samochodu powinien spełnić warunek - akustyczną separację fali dźwiękowej pochodzącej od promieniowania tylnej części membrany. Inaczej mówiąc kosz głośnika musi dobrze przylegać do konstrukcji drzwi.
Jakie wybrać głośniki wszak na rynku dostępnych jest bardzo dużo produktów wielu różnych firm. Ze względu na to, że bardzo trudno jest skonstruować głośnik szerokopasmowy tzn. dobrze przetwarzający basy, częstotliwości średnie i soprany, najczęściej mamy doczynienia z głośnikami, które odtwarzają tylko pewną część pasma akustycznego. Do samochodowych systemów akustycznych produkowane są tzw. systemy komponentowe składające się z głośnika nisko-średniotonowego, wysokotonowego i zwrotnicy - określane jako system dwudrożny lub z głośnika niskotonowego, średniotonowego, wysokotonowego i zwrotnicy nazywane systemem trójdrożnym. Często spotykane są systemy głośników koaksjonalnych tzn. takich gdzie na jednej konstrukcji kosza, zamontowany jest system dwu, trój a nawet czterodrożny!
Najkorzystniejsze ze względów akustycznych byłoby zamontowanie systemu komponentowego tzn. głośników średnio-niskotonowych w drzwiach. Natomiast ze względu na budowę tzw. sceny dźwiękowej głośniki wysokotonowe należy zamontować wyżej najlepiej w przednich słupkach na wysokości 1 lub ? od deski rozdzielczej samochodu lub w ostateczności na desce rozdzielczej samochodu u nasady przednich słupków. Konstruując zestaw Top HI-FI trójdrożny montujemy w słupkach przednich głośnik wysokotonowy i głośnik średniotonowy, natomiast niskotonowy w drzwiach przednich. Tak skomplikowane konstrukcje są trudne do zbudowania, zwłaszcza montaż głośników w przednich słupkach, wymaga wykonania specjalnych paneli, najlepiej prace takie zlecić montażystom z profesjonalnego zakładu car audio.
Mniej wymagający, lub preferujący proste rozwiązania nasi Czytelnicy zamontują zapewne głośniki koaksjonalne. Trudno będzie uzyskać poprawną scenę dźwiękową, ponieważ głośniki wysokotonowe będą zainstalowane za nisko. System taki zagra na pewno lepiej z lepszym pasmem niż nędzne głośniki tzw. fabryczne, a to już jest jakiś sukces.
Jako uzupełnienie systemu głośników przednich wskazane byłoby zamontowanie głośnika odpowiedzialnego za odtwarzanie najniższego zakresu pasma akustycznego - subwoofera. Ze względu na to, że uzyskanie poprawnego odtwarzania basów jest bardzo trudne, zagadnieniem tym zajmiemy się w kolejnych odcinkach naszego cyklu.
Czym powinniśmy się kierować przy zakupie głośników:
-
Po pierwsze, nazwą producenta otóż renomowany producent daje większą gwarancję na to, że produkt, który otrzymujemy posiada takie parametry jakie producent deklaruje. Posiada odpowiednią trwałość i gwarantuje niezmienność parametrów w czasie eksploatacji.
-
Wymiarem, średnicą głośnika, są to najczęściej znormalizowane wymiary średnicy a mianowicie 10 cm, 13 cm i 16,5 cm. Niestety zdarza się, że są inne wymiary otworów montażowych, zanim zakupimy głośniki upewnijmy się czy będą pasowały do naszego samochodu. Drugim istotnym wymiarem jest głębokość montażowa, też upewnijmy się czy uda się głośnik zamontować oraz czy nie będzie np. ocierać opuszczana szyba.
- Skutecznością, głośnik o skuteczności np. 88 dB zagra dwa razy głośniej niż głośnik o skuteczności 85 dB przy tej samej mocy zasilającej głośnik.
-
Pasmem przenoszonych częstotliwości, im niższa dolna częstotliwość graniczna głośnika niskotonowego tym większa szansa na dobre odtwarzanie basów. Im wyższa częstotliwość graniczna głośnika wysokotonowego tym lepsze odtwarzanie sopranów. Zwracajmy uwagę na konstrukcję głośnika wysokotonowego, gdy jest to głośnik piezoceramiczny, nie nadaje się do zestawów audio (ma ogromną skuteczność i wielkie zniekształcenia), powinien być to głośnik dynamiczny (musi posiadać magnes).
-
Mocą, najważniejszy parametr mocy to moc, RMS, pozostałe parametry mocy, moc muzyczna, maksymalna czy PMPO dla naszych rozważań nie mają większego znaczenia.
Przy zakupie głośników koaksjonalnych nie dajmy się zwieść ilością głośników w systemie. Wielu markowych (niestety) i niemarkowych producentów prześciga się w ilości głośników, system dwudrożny, no może trójdrożny są wystarczające. Dokładanie ilości metalizowanych membranek jest chwytem marketingowym i kolejne niby głośniczki wysokotonowe nie poprawią brzmienia systemu. W takiej samej cenie system dwudrożny będzie lepszy od trójdrożnego (lepsze komponenty).
W przypadku pytań związanych z tematyka audio w samochodzie, prosimy pisać na adres info@DobryTon.pl lub dzwonic pod numer (81) 7407470, a my postaramy się udzielić Państwu wyczerpujących odpowiedzi. Na najczęściej powtarzające się pytania będziemy odpowiadać na łamach pisma.
