Publikacje

Cieszy autora zainteresowanie, z jakim spotyka się tematyka car audio poruszana na łamach naszego pisma. Coraz częściej zadawane są pytania związane z budową dobrze brzmiących, audiofilskich, rozbudowanych systemów akustycznych. W samochodach przystosowanych najczęściej do zamontowania głośników w drzwiach przednich lub desce rozdzielczej nie jest dużym problemem takie zamontowanie głośników, by uzyskać dla nich poprawne warunki pracy i jednocześnie uzyskać w miarę dobrą scenę dźwiękową. Jednak coraz częściej miłośnicy dobrego brzmienia budują konstrukcje wielodrożne. Konstrukcje takie to najczęściej systemy trójdrożne składające się z głośników niskośredniotonowych (wooferów), średniotonowych i wysokotonowych. I jak to bywa są zagorzali zwolennicy systemów dwudrożnych i zwolennicy systemów trójdrożnych. 

Zwolennicy dwudrożnych twierdzą, że obecnie produkowane głośniki niskośredniotonowe świetnie sobie radzą z odtworzeniem zarówno częstotliwości niskich jak i średnich. Głośniki wysokotonowe natomiast poprawnie odtwarzają od ok. 1 kHz a więc tzw. wyższą średnicę. Zwolennicy systemów trójdrożnych twierdzą, że najbardziej korzystne dla ludzkiego ucha jest by, częstotliwości z przedziału od ok. 400 Hz do ok. 5-6 kHz były odtwarzane przez jeden głośnik. Na pewno jest coś na rzeczy, ucho ludzkie w tym przedziale pasma częstotliwości jest szczególnie uczulone na to, z jakiego kierunku dobiega dźwięk a także jest szczególnie czułe na zniekształcenia fazowe. System dwudrożny pracuje z częstotliwością podziału na ok. 2,5 –3,5 kHz a więc w przedziale dużej czułości naszego słuchu następuje podział odtwarzanych częstotliwości na zakres reprodukowany przez głośnik niskośredniotonowy i głośnik wysokotonowy.

Wadą systemu dwudrożnego jest rozmycie źródeł dźwięku spowodowane tym, że głośniki wysokotonowe są zamontowane u nasady słupków przednich lub w słupkach natomiast głośniki niskośredniotonowe w drzwiach, tak więc wokale „wędrują” między głośnikami niskośredniotonowymi i wysokotonowymi. W związku z tym scena dźwiękowa jest nieprecyzyjna słychać bardzo wyraźnie „rozmazanie” źródeł dźwięku. 

System trójdrożny jest najczęściej montowany w ten sposób, że głośniki wysokotonowe montowane są w słupki, śedniotonowe u nasady słupków lub w deskę rozdzielcza zaś woofery w drzwi przednie. W takim przypadku źródła dźwięku są precyzyjnie umiejscowione na scenie dźwiękowej, nie słyszymy też zniekształceń fazowych, ponieważ średnie częstotliwości pasma akustycznego (największej czułości naszego słuchu) są odtwarzane przez jeden głośnik średniotonowy. Innym sposobem montażu jest zamontowanie wszystkich głośników w drzwiach. W obydwu przypadkach musimy pamiętać, że każdy z głośników powinien mieć własną komorę. 

Systemy trójdrożne budowane są dość rzadko ze względu na trudność w poprawnym zamontowaniu głośników, koszty takiego systemu też odgrywają znaczącą rolę. Oddzielnym zagadnieniem jest wykonanie zwrotnicy, jest to bardzo skomplikowane i praktycznie niewykonalne w warunkach amatorskich. Uniwersalne zwrotnice, jakie są oferowane w sklepach najczęściej nie nadają się do zastosowanych głośników, bo jak mówi stare przysłowie jak coś jest do wszystkiego to jest do niczego. Inną piętą Achillesową jest niestety bardzo mały wybór głośników średniotonowych. Producenci nie dbają o amatorów dobrego brzmienia w samochodach. Budowanie systemu składającego się z przypadkowo dobranych głośników i zwrotnic mija się z celem i lepiej zastosować system dwudrożny, poprawnie zbudowany, niż byle jaki trójdrożny. Najlepszym rozwiązaniem, niestety najdroższym jest zakupienie gotowego systemu trójdrożnego.

Nie zamierzam przekonywać Naszych Czytelników, aby koniecznie montowali w swoich samochodach trójdrożne systemy głośnikowe, ale chciałbym, aby ewentualną decyzje o budowie takiego systemu podejmowali świadomie. Montując system poprawnie, ze sprawdzonych komponentów efekt jest wyśmienity.

Chciałbym przybliżyć dostępny na naszym rynku, zapewne znany Naszym Czytelnikom produkt legendarnej izraelskiej firmy Morel. Na temat produktów tej firmy nie będę się rozpisywał powiem tylko tyle, że lepszych głośników nie słyszałem a tematyką audio zajmuje się ponad 35 lat. W ofercie tej firmy jest zestaw ELATE składający się z głośników niskośredniotonowych o średnicy do wyboru 135, 165 lub 222 mm, głośników średniotonowych CDM 54 i głośnika wysokotonowego MT 23.W skład systemu wchodzą fabryczne zwrotnice trójdrożne przystosowane do pracy w systemie bi-ampling. 

Parametry zestawu z najczęściej stosowanym głośnikiem niskośredniotonowym o średnicy 165 mm 

Moc – 200W RMS 
Impedancja - 4 Ohm 
Skuteczność (SPL) – 89 dB 
Pasmo przenoszenia 25 – 25 000 Hz 

Wypróbowaliśmy zestaw z głośnikiem niskośredniotonowym o średnicy 165 mm. Zestaw można zaliczyć do klasy High end. Alternatywą dla chcących samodzielnie złożyć zestaw trójdrożny mogą być komponenty włoskiej firmy Laboratorio Audio – AD. W sprzedaży dostępne są komponenty umożliwiające samodzielne złożenie bardzo dobrze brzmiącego zestawu. 
Niskośredniotonowy o średnicy 165mm –AD W60
Średniotonowy AD M 35
Wysokotonowy AD MM 1
Zwrotnica AD X3MM 

Wypróbowaliśmy ten zestaw, mogę go polecić miłośnikom dobrego brzmienia. Zasilanie zestawu trójdrożnego może odbywać się ze wzmacniacza dwukanałowego. Korzystniejsze jest zasilanie zestawu w systemie bi-amplig. Użyjemy wtedy wzmacniacza czterokanałowego, dwa kanały zasilać będą głośniki niskośredniotonowe, zaś dwa kanały głośniki średniotonowe i wysokotonowe. 

Oczywiście trójdrożny system audio dobrze by było uzupełnić dobrej klasy subwooferem zasilanym dobrym wzmacniaczem. No ale tutaj akurat wybór głośników niskotonowych i wzmacniaczy jest znacznie większy niż w przypadku przeznaczonych do zamontowania z przodu samochodu zestawów trójdrożnych.

Należy pamiętać również o radioodtwarzaczu dobrej klasy. Opisywane tutaj systemy trójdrożne natychmiast pokażą wszelkie wady radioodtwarzacza, a także wzmacniaczy. Pamiętajmy, że takie systemy wymagają by pozostałe komponenty, kable sygnałowe, kable zasilające były dobrej jakości. Nie zaszkodziłoby również zastosowanie kondensatora.

Życzę przyjemnych odsłuchów.